شعر و آگاهيهايى دربارهء زندگى بعضى از شاعرانست و امروز مأخذ منحصر شناسايى و اطلاع چهار مقالهء نظامى عروضى ما از حال آن شاعران مىباشد . شايد بتوان قديم‌ترين تذكرهء شاعران فارسى زبان را كه به زبان فارسى تأليف شده مقالت دوم كتاب مجمع النوادر يا چهار مقالهء نظامى عروضى نويسنده و شاعر سدهء ششم هجرت دانست كه نام و نسبت و ترجمهء مختصر از حال و شعر بعضى از شاعران گذشته و معاصر نويسنده را در بردارد چهار مقاله در 550 هجرت تأليف شده و مقالت دوم آن « در ماهيت شعر و شاعرى » است و در آن بطريق حكايت ذكرى از شاعران رفته است و بعضى از شعرهاى آنان بتناسب نقل شده است و اين كتاب از نظر قدمت و صحت تاريخى و حاوى بودن بشعر و ترجمهء بعضى از شاعران معاصر مؤلف و پيش ازو امروز داراى ارزش و اعتبار بسيار است . راحة الصدور كتاب راحة الصدور و آية السرور تأليف ابى بكر نجم الدّين محمد پسر على پسر سليمان فاضل و مورخ معروف سدهء ششم هجرت نيز اگرچه از اصل در تاريخ آل سلجوق نگارش يافته ولى به جهت اشتمال بترجمه و شعر بعضى از شاعران در شمار تذكره‌هاى قديم فارسى قرار دارد بخصوص كه مؤلف در سبب تأليف كتاب نوشته است : « و سبب تأليف اين كتاب آن بود كه در شهور سنهء ثمانين و خمسمائة خداوند عالم ، ركن الدنيا و الدّين ، طغرل بن ارسلان را هواى مجموعه‌اى بود از اشعار ، خال دعاگوى زين الدّين مىنوشت و حمال نقاش اصفهانى آن را صورت مىكرد صورت هر شاعرى مىكردند و در عقبش شعر مىآوردند و مضاحكى چند مىنوشتند و آن حكايت را صورت رقم مىزدند و خداوند عالم مجلس بدان مىآراست و بلطف طبع مضاحكى چند ساختى آن را « غيبى » خواندى و بعضى مسموعات را « جيبى » در آن حال امير الشعراء و سفير الكبرى شمس الدّين احمد بن منوچهر شصت كله كه قصيدهء تتماج گفته است حكايت كرد كه سيد اشرف بهمدان رسيد در مكتبها مىگرديد و مىديد تا كرا طبع شعرست مصراعى به من داد تا بر آن وزن دوسه بيت گفتم بسمع رضا اصغا فرمود و مرا بدان بستود و حث و تحريص واجب داشت و گفت از اشعار متأخران چون عمادى و انورى و سيد اشرف و بلفرج رونى و امثال عرب و اشعار تازى و حكم شاهنامه آنچه طبع تو بدان ميل كند قدر دويست بيت از هرجا اختيار كن و ياد گير و بر خواندن شاهنامه مواظبت نماى تا شعر بغايت رسد و از شعر سنايى و عنصرى و معزى و رودكى